دسته‌ها
مقالات

درمان بیماری سیروز کبد با دارو، رژیم غذایی و عمل پیوند کبد

 سیروز کبدی به ایجاد بافت اسکار شدید و عملکرد نامناسب کبد گفته می‌شود که در مراحل نهایی بیماری مزمن کبدی دیده می‌‌شود. در اکثر موارد این اختلال به علت قرار گرفتن در معرض عوامل سمی از قبیل عفونت ویروسی به مدت طولانی ایجاد می‌شود. هدف از درمان این اختلال کنترل علائم و نشانه‌ها و عوارض حاصل از آن و جلوگیری از بدتر شدن بیماری است.

 سیروز کبدی چگونه به وجود می‌آید؟


 کبد در قسمت فوقانی سمت راست شکم و زیر دنده‌ها قرار گرفته است که وظیفه تعداد زیادی از عملکردهای بدن را بر عهده دارد که برخی از آنها به شرح زیر می‌باشند:

  • تولید صفرا که به بدن برای جذب چربی‌های موجود در لبنیات، کلسترول و ویتامین  A, D, E, K  کمک می‌کند.
  • ذخیره قند و ویتامین‌ها برای استفاده از آنها در آینده
  • پاک سازی خون با حذف مواد سمی از قبیل الکل و باکتری‌ها از سیستم بدن
  • تولید پروتئین‌های لخته کننده خون

 کبد یک اندام بسیار سفت است و به طور طبیعی می‌تواند به بازسازی و ترمیم سلول‌های آسیب دیده بپردازد. سیروز کبدی زمانی به وجود می‌‌آید که عواملی که باعث آسیب رساندن به کبد می‌‌شوند از قبیل الکل یا عفونت‌های مزمن ویروسی به مدت طولانی وجود داشته باشند. در صورتی که این امر رخ دهد کبد دچار آسیب دیدگی خواهد شد و در این شرایط نمی‌‌تواند به طور صحیح و وظیفه خود را انجام دهد و در نهایت این وضعیت باعث بروز سیروز کبدی خواهد شد. سیروز باعث می‌شود که کبد سفت و چروکیده شود که این امر باعث می‌‌شود خون غنی از مواد مغذی نتواند از شریان اصلی وارد کبد شود. این شریان خون را از اندام‌های دستگاه گوارش به کبد منتقل می‌کند در نهایت این وضعیت باعث بروز یک اختلال می‌‌شود که پر فشاری شریان کبد نام دارد و فشار خون داخل این شریان افزایش پیدا می‌‌کند. متاسفانه پر فشاری شریان کبد باعث بروز واریس مری می‌شود که احتمال پارگی و خونریزی کردن از آن وجود دارد.

 علل شایع سیروز کبدی چیست؟


 در ایالات متحده آمریکا شایع ترین علل بروز سیروز کبدی ابتلا به عفونت حاصل از ویروس عامل هپاتیت سی و سوء مصرف مشروبات الکلی است. چاقی و اضافه وزن نیز یکی دیگر از دلایل بروز سیروز کبدی محسوب می‌شود که البته به اندازه هپاتیت سی و سوء مصرف مشروبات الکلی شایع نیست. چاقی نمی‌تواند به خودی خود یک فاکتور خطر باشد مگر آنکه در کنار هپاتیت سی و سوء مصرف الکل قرار بگیرد. ابتلا به هپاتیت سی از طریق روابط جنسی محافظت نشده یا تماس با خون عفونی یا محصولات خونی به وجود خواهد آمد. احتمال ابتلا به هپاتیت سی به دنبال تماس با سرنگ آلوده به خون عفونی از قبیل تاتو، پیرسینگ، تزریق وریدی دارو یا استفاده از سوزن مشترک وجود دارد. هپاتیت سی به ندرت در ایالات متحده آمریکا به علت انتقال خون به فرد گیرنده خون منتقل می‌‌شود زیرا قوانین و استانداردهای سختگیرانه ای در این خصوص وجود دارد.

 سایر علل احتمالی ابتلا به سیروز کبدی به شرح زیر می‌باشند:

  • ابتلا به هپاتیت سی می‌تواند باعث التهاب کبد و آسیب دیدگی آن و در نهایت بروز سیروز کبدی شود.
  • ابتلا به هپاتیت دی می‌تواند باعث بروز سیروز کبدی شود و معمولاً در افرادی که قبلا دچار هپاتیت B بوده ‌اند دیده خواهد شد.
  • هپاتیت خود ایمنی می‌توانند یک دلیل ژنتیکی داشته باشد. حدود ۷۰ درصد از افرادی که دچار هپاتیت خود ایمنی هستند را جامعه زنان تشکیل می‌دهد.
  • آسیب دیدگی کیسه صفرا که وظیفه ترشح صفرا را بر عهده دارد می‌تواند یکی دیگر از دلایل بروز سیروز کبدی باشد. یک نمونه از این اختلال سیروز اولیه صفراوی است.
  • برخی از اختلالاتی که بر روی توانایی بدن برای پردازش آهن و مس تاثیر می‌گذارند از قبیل بیماری ویلسون و هموکروماتوزیس در بروز سیروز کبدی نقش دارند.
  • مصرف برخی داروها از قبیل داروهایی که برای تهیه آن‌ها نیازی به نسخه پزشک ندارید مانند استامینوفن، برخی از انواع آنتی بیوتیک‌ها و برخی از داروهای ضد افسردگی می‌توانند باعث بروز سیروز کبدی شوند.

 علائم و نشانه‌های سیروز کبدی چیست؟


علائم و نشانه_های سیروز کبدی چیست؟-min

علائم و نشانه‌های سیروز کبدی به این علت به وجود می‌‌آید که کبد نمی‌‌تواند به پاکسازی خون و تجزیه مواد سمی‌، تولید پروتئین‌های انعقادی و کمک به جذب چربی و ویتامین‌های محلول در چربی نماید. معمولاً سیروز کبدی هیچ گونه علامتی ندارد تا این که بیماری پیشرفت کند. برخی از علائم و نشانه‌های سیروز کبدی به شرح زیر می‌باشند:

  • کاهش اشتها
  • خونریزی از بینی
  • زرد شدن رنگ پوست
  • به وجود آمدن عروق عنکبوتی شکل زیر سطح پوست
  • کاهش وزن
  • آنورکسی
  • خارش پوست
  • ضعف

 علائم و نشانه‌های بسیار جدی آن عبارتند از:

  • احساس گیجی و ناتوانی در درست فکر کردن
  • تورم شکمی‌
  • تورم پاها
  • رشد سینه‌ها در مردان
  • ناتوانی جنسی

 عوارض سیروز کبدی چیست؟


 در صورتی که خون نتواند وارد کبد شود تلاش می‌کند که از سایر عروق از قبیل عروق مری استفاده نماید که این وضعیت باعث بروز واریس مری خواهد شد. از آنجایی که این عروق به نحوی ساخته نشده است که بتوانند فشار خون بالا را تحمل کنند به علت افزایش فشار خون شروع به بزرگ شدن و برجسته شدن در برخی نقاط خواهند کرد. سایر عوارض سیروز کبدی به شرح زیر می‌باشند:

  • کبودی به علت کاهش تعداد پلاکت خون یا لخته شدن نامناسب خون
  • خونریزی به علت کاهش پروتئین‌های انعقادی
  • حساسیت به برخی داروها از قبیل داروهایی که توسط کبد تجزیه می‌‌شوند
  • نارسایی کلیوی
  • سرطان کبد
  • دیابت نوع ۲ و مقاومت به انسولین
  • انسفالوپاتی هپاتیتی که به علت تاثیرات سموم خون بر مغز اغلب اشتباه گرفته می‌شود
  • تشکیل سنگ صفرا که به علت اختلال در تولید صفرا به وجود می‌‌آید و باعث سفت شدن صفرا و تشکیل سنگ صفرا می‌شود
  • واریس مری
  • بزرگ شدن طحال
  • ادم و آب آوردن شکم

سیروز کبدی چگونه تشخیص داده می‌شود؟


 پزشک برای تشخیص سیروز کبدی به انجام معاینه جسمانی و بررسی سابقه پزشکی شما می‌پردازد پزشک به طور کامل سابقه پزشکی شما را ارزیابی می‌کند و به بررسی مواردی از قبیل سوء مصرف مشروبات الکلی به مدت طولانی، ابتلا به هپاتیت سی، سابقه خانوادگی بیماری‌های خود ایمنی یا سایر فاکتورهای خطر می‌پردازد. انجام معاینه جسمانی می‌تواند موارد زیر را نشان دهد:

  • رنگ پریدگی و زرد بودن رنگ چشم
  • قرمز بودن کف دست
  • لرزش دست
  • بزرگ شدن کبد یا طحال
  • کوچک شدن بیضه‌ها
  • رشد سینه و بزرگ شدن آن در آقایان
  • کاهش هوشیاری

 انجام برخی آزمایشات می‌‌تواند نشان دهد که چگونه کبد آسیب دیده است. برخی از تست‌هایی که برای ارزیابی سیروز کبدی به کار می‌روند به شرح زیر می‌باشند:

  • شمارش کامل سلول‌های خونی که وجود کم خونی را نشان می‌دهد
  • تست انعقاد خون برای بررسی سرعت لخته شدن خون
  • تست آلبومین برای بررسی مقدار پروتئین تولید شده توسط کبد
  • تست مخصوص عملکرد کبد
  • غربالگری سرطان کبد

 سایر تست‌هایی که برای ارزیابی کبد مورد استفاده قرار می‌گیرند به شرح زیر می‌باشند:

  • اندوسکوپی برای مشاهده واریسی شدن مری
  • اسکن اولتراسوند از کبد
  • ام آر آی شکمی‌
  • سی تی اسکن شکم
  • نمونه برداری از کبد برای تشخیص قطعی سیروز کبدی

 سیروز کبدی چگونه درمان می‌شود؟


 درمان سیروز کبدی بر اساس علل بروز آن و میزان پیشرفت بیماری تعیین می‌شود. اصلاح سبک زندگی می‌تواند از بدتر شدن سیروز کبدی جلوگیری کند و ریسک بروز سایر مشکلات مربوط به سلامت را در آینده کاهش دهد.

 اصلاح سبک زندگی

 شما می‌توانید با انجام دادن کارهای زیادی به سلامت خود کمک کنید و ریسک بروز مشکلات بیشتر را به حداقل برسانید. این موارد به شرح زیر می‌باشد:

  • اجتناب از مصرف مشروبات الکلی در مواردی که بیماری کبد شما به مصرف الکل ارتباط دارد.
  • کاهش وزن در مواردی که شما چاق هستید یا اضافه وزن دارید.
  • ورزش کردن به طور منظم باعث کاهش مواد زائد عضلات می‌شود.
  • رعایت بهداشت باعث کاهش ریسک بروز عفونت خواهد شد.
  • با پزشک خود در خصوص واکسیناسیون صحبت کنید به عنوان مثال واکسن آنفولانزا در طول سال یا واکسن‌های مخصوص مسافرت را تزریق کنید.
  • اگر از داروهایی استفاده می‌کنید که تهیه آنها نیاز به تجویز پزشک ندارد حتما به پزشک خود اطلاع دهید زیرا سیروز کبدی می‌تواند بر روی عملکرد برخی داروها تاثیر بگذارد.

 اصلاح رژیم غذایی

اصلاح رژیم غذایی

 سوء تغذیه یکی از مشکلات شایع در افراد مبتلا به سیروز کبدی است به همین دلیل شما باید سعی کنید رژیم غذایی مناسبی داشته باشید و همه مواد مغذی مورد نیاز خود را دریافت کنید. کاهش میزان نمک دریافتی می‌تواند ریسک بروز تورم را در پاها و شکم ناشی از تجمع مایع کاهش دهد. آسیب دیدگی کبد به این معنا است که نمی‌تواند به ذخیره گلیکوژن بپردازد و انرژی لازم را در اختیار شما قرار دهد. در صورتی که این اتفاق رخ دهد و در آن از بافت عضلانی خود برای تولید انرژی بین وعده‌های غذایی استفاده می‌کنند که این امر باعث ضعیف شدن و تحلیل رفتگی عضلات خواهد شد. بروز این وضعیت به این معنا است که شما به پروتئین و کالری بیشتری در رژیم غذایی خود نیاز خواهید داشت. خوردن میان وعده‌های سالم می‌تواند پروتئین و کالری مورد نیاز شما را تامین کند بهتر است به جای یک تا دو وعده غذایی سنگین ۳ تا ۴ وعده غذای سبک بخورید.

 دارو درمانی

 نیاز به مصرف دارو بر اساس علل اصلی آسیب دیدگی کبد تعیین می‌شود به عنوان مثال اگر شما دچار هپاتیت ویروسی هستید مصرف داروهای ضد ویروس برای شما تجویز خواهد شد.

 تسکین علائم و نشانه‌های سیروز کبدی

 درمان سیروز کبدی برای تسکین علائم و نشانه‌های این اختلال به شرح زیر می‌باشد:

  • کاهش میزان نمک مصرفی و مصرف داروهای ادرارآور به منظور کاهش مایعات بدن
  • مصرف برخی داروها با هدف کاهش فشار خون در شریان منتهی به کبد که خون را به کبد ارسال می‌کند
  • استفاده از پماد برای کاهش خارش پوست

 کنترل عوارض سیروز کبدی

 اگر شما در هنگام استفراغ کردن شاهد خون هستید یا در مدفوع شما خون وجود دارد مری که وظیفه ارسال مواد غذایی از گلو به معده را بر عهده دارد دچار تورم شده و خون از آن نشت می‌‌کند که به این وضعیت واریس مری گفته می‌‌شود. در صورتی که شما دچار واریس مری شده باشید به درمان و توجه فوری پزشکی نیاز خواهید داشت به همین دلیل باید فوراً به پزشک مراجعه کنید. از اندوسکوپی برای تشخیص واریس مری استفاده می‌‌شود می‌‌توان از روش‌های درمانی مختلفی برای جلوگیری از خونریزی و کاهش میزان تورم استفاده کرد. پزشک برای کاهش ریسک خونریزی به شما یک نوع دارو می‌دهد که بتا بلاکر نام دارد از قبیل پروپرانولول یا کارودیلول.

 درمان آب آوردن شکم و ورم پا

 تجمع مایع اطراف شکم و پاها و مچ پا یکی از عوارض شایع سیروز کبدی پیشرفته است. درمان اصلی این اختلال شامل قطع مصرف نمک در رژیم غذایی و مصرف داروهای ادرارآور از قبیل فروزماید یا اسپیرونولاکتون است. در صورتی که مایع اطراف شکم شما عفونی شود شما به مصرف آنتی‌ بیوتیک نیاز خواهید داشت. در موارد شدید ممکن است تخلیه مایع از اطراف شکم ضروری باشد.

 درمان انسفالوپاتی

 گاهی اوقات افرادی که سیروز کبدی دارند دچار مشکلاتی در عملکرد مغز خود خواهند شد و علایم و نشانه‌هایی از قبیل گیجی، خواب آلودگی و مشکلات مربوط به تمرکز کردن را تجربه خواهند کرد. این امر به علت ناکارآمدی کبد در دفع صحیح سموم رخ می‌دهد. درمان اصلی این اختلال مصرف شربت لاکتولوز است که به عنوان یک ملین عمل می‌‌کند و باعث دفع مواد سمی جمع شده درون بدن خواهد شد. در موارد حاد می‌‌توان به کمک یک نوع آنتی بیوتیک که ریفاکسیمین نام دارد به درمان این مشکل پرداخت.

 درمان خونریزی

 سیروز کبدی می‌تواند بر روی توانایی کبد برای تولید پروتئین‌های انعقادی تاثیر گذار است و در صورتی که جایی از بدن شما دچار بریدگی شود در معرض خطر خونریزی سنگین قرار بگیرید. در موارد اورژانسی مصرف ویتامین K و دریافت محصولات خونی که پلاسما نام دارد به درمان خونریزی کمک خواهد کرد و شما باید محل بریدگی را فشار دهید تا خونریزی قطع شود. قبل از انجام هر گونه عمل جراحی حتی ترمیم دندان باید با پزشک خود در این رابطه مشورت کنید.

 پیوند کبد

 در صورتی که آسیب دیدگی کبد بسیار شدید باشد کبد نمی‌‌تواند به طور صحیح فعالیت خود را انجام دهد که در این شرایط تنها راه حل موجود پیوند کبد خواهد بود. پیوند کبد یک عمل جراحی بسیار حساس است که پزشک کبد بیمار و آسیب دیده شما را خارج می‌کند و کبد سالم فرد دهنده را جایگزین آن خواهد کرد. به احتمال زیاد شما باید به مدت طولانی در صف پیوند کبد قرار بگیرد زیرا تعداد افراد دریافت کننده پیوند کبد بیشتر از افراد دهنده آن است. اگر شما همچنان از مقادیر بسیار زیادی مشروبات الکلی استفاده می‌‌کنید نمی‌‌توانید متقاضی پیوند کبد باشید.

 سیروز کبدی و دیابت


 اگر شما دیابت دارید و دیابت شما از نوع ۲ است و دچار سیروز کبدی نیز هستید دیابت شما بدتر خواهد شد زیرا سیروز کبدی باعث می‌شود که مقاومت شما به انسولین افزایش پیدا کند. انسولین یک نوع هورمون است که توسط بدن و با هدف کنترل سطح قند خون تولید می‌شود. در صورتی که این امر رخ دهد شما باید با پزشک خود مشورت کنید.

 چگونه می‌توان از بروز سیروز کبدی پیشگیری کرد؟


 استفاده از کاندوم برای انجام روابط جنسی باعث می‌شود که ریسک بروز هپاتیت نوع B و C کاهش پیدا کند. پزشک به نوزادان و بزرگسالانی که در معرض خطر هپاتیت B قرار دارند انجام واکسیناسیون را توصیه می‌کند. ترک کردن مشروبات الکلی، داشتن رژیم غذایی متعادل و ورزش کردن به اندازه کافی می‌‌تواند از بروز سیروز کبدی جلوگیری کند یا پیشرفت آن را کاهش دهد. سازمان جهانی بهداشت در گزارشی اعلام کرده است که فقط ۲۰ تا ۳۰ درصد از افرادی که دچار هپاتیت B هستند به سیروز کبدی یا سرطان کبد مبتلا می‌شوند. پزشکان می‌‌گویند که ۵ تا ۲۰ درصد از افرادی که دچار هپاتیت C هستند طی مدت ۲۰ تا ۳۰ سال آینده دچار سیروز کبدی خواهند شد.

دسته‌ها
مقالات

درمان پانکراتیت حاد و مزمن با دارو، جراحی و رژیم غذایی

پانکراتیت اختلالی است که از آن تحت عنوان التهاب پانکراس یاد می‌شود. پانکراس از پشت معده و در نزدیکی روده کوچک قرار گرفته است و به تولید آنزیم‌هایی می‌پردازد که به هضم غذا کمک می‌‌کند و باعث تنظیم قند خون می‌شوند. التهاب پانکراس می‌تواند به سرعت خود را نشان دهد و درمان شود یا آنکه به یک اختلال مزمن تبدیل گردد. فرایند درمان این اختلال به مزمن یا حاد بودن التهاب پانکراس بستگی دارد. اگر تصور می‌کنید که دچار التهاب پانکراس هستید و به ویژه اگر دچار درد مداوم در ناحیه شکم هستید بهتر است هر چه زودتر به پزشک مراجعه نمایید. شما می‌توانید با دنبال کردن برخی مراحل به تسریع فرایند درمان خود کمک کنید و از بروز التهاب پانکراس جلوگیری نمایید.

انواع پانکراتیت 


انواع پانکراتیتپانکراتیت به صورت مزمن یا حاد به وجود می‌آید. مرگ بافت ناشی از التهاب پانکراس می‌تواند در موارد التهاب شدید پانکراس ایجاد شود. درمان هر مورد از این اختلال به شدت علائم و نشانه‌های آن بستگی دارد.

پانکراتیت حاد

پانکراتیت حاد یکی از دلایل اصلی مراجعه افراد به بیمارستان به علت مشکلات دستگاه گوارش است. پانکراتیت حاد معمولاً به صورت ناگهانی شروع می‌شود و التهاب اغلب طی مدت چند روز پس از شروع درمان از بین می‌رود اما در برخی موارد بیمار به بستری شدن در بیمارستان نیاز خواهد داشت. التهاب حاد پانکراس در میان بزرگسالان شایع ‌تر از کودکان است. سنگ صفرا یکی از دلایل اصلی التهاب پانکراس حاد در میان بزرگسالان است. این اختلال می‌تواند به پانکراتیت مزمن ختم می‌شود به ویژه اگر شما سیگاری هستید یا به طور مداوم از مشروبات الکلی استفاده می‌کنید.

پانکراتیت مزمن

پانکراتیت مزمن به التهاب پانکراس گفته می‌‌شود که به طور مداوم عود می‌کند یا مدت زیادی طول می‌کشد تا درمان گردد. افرادی که دچار این اختلال هستند پانکراس آنها دچار آسیب دیدگی دائمی شده است و با مشکلات دیگری مواجه هستند. بافت اسکار به دنبال التهاب مداوم پانکراس به وجود خواهد آمد. پانکراتیت می‌تواند باعث آسیب رساندن به سلول‌هایی شود که وظیفه تولید انسولین را بر عهده دارند. انسولین هورمونی است که توسط پانکراس و با هدف تنظیم سطح قند خون ترشح می‌شود. آسیب دیدگی سلول‌های تولید کننده انسولین باعث می‌‌شود که حدود ۴۵ درصد از افراد مبتلا به پانکراتیت مزمن دچار دیابت شوند. مصرف مشروبات الکلی به مدت طولانی باعث بروز التهاب مزمن پانکراس در ۷۰ درصد از بزرگسالان خواهد شد. بیماری‌های خود ایمنی و بیماری‌های ژنتیکی از قبیل کیست فیبروزی می‌تواند در برخی از بیماران باعث بروز پانکراتیت مزمن شود.

مرگ بافت پانکراس به علت التهاب 

در موارد شدید پانکراتیت حاد می‌‌تواند باعث پانکراتیت نکروز کننده تبدیل شود یعنی مرگ سلول‌های پانکراس به علت بیماری را به دنبال داشته باشد که این امر در حدود دو درصد از مواردی که فرد دچار پانکراتیت حاد است و به ویژه در صورتی که التهاب پانکراس درمان نشود رخ می‌دهد. التهاب ناشی از پانکراتیت باعث می‌شود که آنزیم‌های هضم کننده غذا وارد پانکراس شوند که این امر منجر به آسیب رساندن به بافت پانکراس و مرگ آنها خواهد شد. پزشک برای تشخیص این اختلال درخواست انجام سونوگرافی از شکم و یا سی تی اسکن را خواهد داد. در صورتی که شما دچار این اختلال باشید پزشک یک نمونه از بافت مرده پانکراس را بر می‌دارد تا از عفونی شدن آن اطمینان حاصل کند. در صورتی که شما دچار عفونت شده باشید به احتمال زیاد به مصرف آنتی بیوتیک نیاز خواهید داشت و حتی ممکن است تخلیه بافت‌های مرده ضروری باشد. عفونت حاصل از مرگ بافت پانکراس باعث می‌شود ریسک مرگ و میر به علت این بیماری افزایش پیدا کند به همین دلیل درمان هر چه سریع تر ضروری می‌باشد.

علل بروز پانکراتیت چیست؟  


پانکراتیت مزمن و حاد دلایل مشترک زیادی دارند که برخی از آنها عبارتند از:

  • سنگ صفرا
  • مصرف برخی داروها
  • سرطان پانکراس
  • جراحی شکم
  • بروز عفونت
  • کیست فیبروزی
  • آسیب دیدگی شکم

بالا بودن سطح کلسیم یا تری گلیسیرید در خون که یک نوع چربی است باعث می‌شود شما دچار پانکراتیت مزمن می‌شوید. سنگ صفرا شایع ‌ترین علت بروز پانکراتیت حاد است. سنگ صفرا معمولاً کوچک است و به صورت جامد وجود دارد که درون صفرا مایعی که به هضم غذا کمک می‌‌کند تشکیل خواهد شد. در صورتی که سنگ صفرا بزرگ باشد می‌تواند در مجرای پانکراس گیر بیافتد و از تخلیه مایع صفرا به درون روده کوچک جلوگیری نماید. کیسه صفرا آنزیم‌های مخصوص هضم غذا را از پانکراس حمل می‌کند. کیسه صفرا وظیفه حمل صفرا یا سایر مواد را از کبد و صفرا بر عهده دارد. گیر افتادن سنگ صفرا در این فضا باعث تجمع مواد اضافه می‌شود و منجر به بروز التهاب کیسه صفرا و پانکراس خواهد شد.

فاکتورهای خطر در بروز پانکراتیت چیست؟  


فاکتورهای خطر در بروز پانکراتیت متعدد هستند و برخی از آنها به شرح زیر می‌باشند:

  • چاقی
  • سیگار کشیدن
  • عوامل ژنتیکی

ریسک بروز پانکراتیت در میان مردان بیشتر از زنان است. ترکیبی از فاکتورهای خطر از قبیل سیگار کشیدن و داشتن سابقه خانوادگی باعث می‌شود که ریسک ابتلا به التهاب پانکراس افزایش پیدا کند. سیگار کشیدن نیز ریسک بروز پانکراتیت حاد و تبدیل شدن آن به پانکراتیت مزمن را افزایش خواهد داد.

علائم و نشانه‌های پانکراتیت چیست؟ 


علائم و نشانه‌های پانکراتیت چیست

اکثر افرادی که دچار پانکراتیت مزمن یا حاد هستند اولین علامتی که تجربه می‌کنند احساس درد در قسمت فوقانی و میانی سمت چپ شکم خود است. برخی از افرادی که دچار پانکراتیت مزمن هستند در عکس برداری تشخیصی وجود التهاب در آنها نشان داده می‌شود در غیر این صورت ممکن است هیچ گونه علائمی نداشته باشند. سایر علائم و نشانه‌های پانکراتیت می‌تواند به شرح زیر باشد:

  • درد شدیدی که در بالا تنه احساس می‌شود و با درگیر شدن کمر از یک الگوی طناب مانند پیروی می‌کند.
  • سوء هاضمه
  • تهوع یا استفراغ
  • حساسیت شکمی‌
  • کاهش بی دلیل وزن
  • نفخ شکم و تورم آن
  • سکسکه
  • تب

افرادی که دچار پانکراتیت مزمن هستند مدفوع آنها چرب است که بوی بدی هم دارد و این اختلال می‌تواند نشانه جذب نامناسب باشد یعنی بدن شما نمی‌تواند به خوبی به جذب همه مواد مغذی مورد نیاز خود بپردازد زیرا پانکراس به اندازه کافی به تولید آنزیم‌هایی نمی‌پردازد که به هضم غذا کمک کنند.

عوارض پانکراتیت چیست؟  


برخی از افراد دچار عوارض حاصل از پانکراتیت می‌شوند. این عوارض نادر هستند اما احتمال بروز آنها در افراد مبتلا به التهاب پانکراس وجود دارد و برخی از آنها به شرح زیر می‌باشند:

  • آسیب دیدگی کلیه
  • سرطان پانکراس
  • دیابت
  • سوء تغذیه
  • عفونت پانکراس

 پانکراتیت مزمن باعث می‌شود ریسک بروز مشکلات تنفسی افزایش پیدا کند این اختلال همچنین باعث تشکیل کیست کاذب می‌شود و تشکیل کیست به تجمع بافت و سایر مواد زائد درون پانکراس ارتباط دارد و معمولاً به صورت خود به خود برطرف می‌شود اما در صورتی که دچار پارگی شود می‌تواند باعث بروز عفونت و خونریزی شده و اگر درمان نشود منجر به مرگ بیمار خواهد شد.

پانکراتیت چگونه تشخیص داده می‌شود؟  


پزشک برای تشخیص التهاب پانکراس از آزمایش خون و عکس برداری استفاده خواهد کرد. در صورتی که شما دچار التهاب مزمن پانکراس باشید درد شدید شکمی خواهید داشت و در آزمایش خون شما افزایش قابل توجه سطح آنزیم‌های پانکراس مشاهده خواهد شد. انجام اسکن ام ‌آر آی و سونوگرافی یا سی تی اسکن می‌تواند اطلاعاتی را در خصوص ساختار پانکراس علائم و نشانه‌های التهاب و ساختار کیسه صفرا نشان دهد. انجام آزمایش مدفوع می‌تواند چرب بودن غیرعادی مدفوع را نشان دهد.

 تست عملکرد پانکراس 

تست عملکرد پانکراس که از آن تحت عنوان تست تحریک سکرتین یاد می‌شود نشان می‌دهد که آیا پانکراس به طور طبیعی به این هورمون پاسخ می‌دهد یا خیر. سکرتین یک نوع هورمون است که باعث می‌‌شود پانکراس به آزاد سازی مایعی بپردازد که به هضم غذا کمک می‌کند. در هنگام انجام این تست پزشکی یک لوله را از طریق بینی یا گلوی شما وارد می‌‌کند و آن را به درون روده کوچک می‌‌فرستد سپس سکرتین را به درون رگ شما تزریق می‌‌نماید و نمونه مایع را از طریق لوله جمع آوری خواهد کرد. پزشک نمونه تهیه شده را با آزمایشگاه ارسال می‌کند تا وجود التهاب پانکراس و سایر مشکلاتی که بر روی پانکراس تاثیر می‌گذارند تشخیص داده شود. شما می‌توانید برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص نحوه آماده شدن برای انجام این تست با پزشک خود مشورت کنید.

پانکراتیت چگونه درمان می‌شود؟  


درمان پانکراتیت مزمن یا حاد معمولاً در بیمارستان انجام می‌‌شود. پانکراس یک بخش مهم در فرآیند هضم مواد غذایی از هنگامی ‌که بیمار می‌شود به استراحت نیاز دارد تا بهبود پیدا کند به همین دلیل شما مواد غذایی و مایعات مورد نیاز خود را به صورت وریدی یا از طریق لوله تغذیه که از بینی به معده متصل شده است دریافت خواهید کرد که به این لوله، لوله تغذیه بینی به معده گفته می‌شود. مصرف برخی داروها به کنترل درد کمک خواهد کرد. در صورتی که پانکراس نتواند به صورت خود به خود به اندازه کافی به تولید آنزیم‌های مخصوص هضم غذا بپردازد شما به دریافت آنزیم مصنوعی نیاز خواهید داشت. شروع مجدد رژیم غذایی و غذا خوردن از طریق دهان به شرایط شما بستگی دارد. برخی از افراد پس از چند روز احساس بهبودی خوانند کرد و برخی دیگر به یک تا دو هفته زمان نیاز دارند تا به اندازه کافی بهبود پیدا کنند.

انجام عمل جراحی  

در صورتی که سایر روش‌های موجود کمکی به بهبود شما نکند به انجام عمل جراحی نیاز خواهید داشت. در صورتی که پزشک وجود سنگ صفرا را تشخیص دهد انجام عمل جراحی به خارج کردن سنگ صفرا کمک خواهد کرد. عمل جراحی همچنین به خارج کردن قسمت‌های بیمار پانکراس نیز کمک می‌کند.

رژیم غذایی مخصوص  

رژیم غذایی مخصوص پانکراتیت

رژیم غذایی سالم و کم چربی نقش مهمی را در بهبود افراد مبتلا به پانکراس ایفا می‌کند. افرادی که دچار پانکراتیت مزمن هستند باید به مقدار چربی مصرفی خود توجه کنند زیرا عملکرد پانکراس آنها مختل شده است. این بیماران باید میزان مصرف مواد غذایی زیر را کاهش دهند:

  • گوشت قرمز
  • غذاهای سرخ شده
  • لبنیات پرچرب
  • دسرهای شیرین
  • نوشیدنی‌های شیرین
  • کافئین

اگر شما دچار التهاب پانکراس هستید بهتر است در طول روز چندین وعده غذایی کوچک بخورید و از خوردن وعده‌های سنگین خودداری کنید تا فشار کمتری به دستگاه گوارش شما وارد شود. از غذاهای استفاده کنید که سرشار از پروتئین و آنتی اکسیدان هستند و به مقدار کافی آب بخورید تا دچار کم آبی نشوید. پزشک به شما مکمل ویتامین می‌دهد تا همه مواد مغذی مورد نیاز خود را دریافت کنید.

اصلاح سبک زندگی  

ترک کردن سیگار باعث می‌شود که شما به سرعت و به طور کامل بهبود پیدا کنید. در صورتی که شما به کمک نیاز دارید با پزشک خود در خصوص ترک کردن سیگار صحبت کنید. تناسب اندام باعث می‌شود که از تشکیل سنگ صفرا جلوگیری شود چرا که سنگ صفرا اولین دلیل بروز التهاب پانکراس است. سعی کنید رژیم غذایی متعادلی داشته باشید و به اندازه کافی آب بخورید تا هرچه سریع‌ تر بهبود پیدا کنید و از انتخاب مجدد پانکراس جلوگیری کنید.

کنترل درد 

هنگامی ‌که شما در بیمارستان بستری می‌‌شوید پزشک به شما داروهای مسکن وریدی می‌دهد که این داروها به کاهش درد حاصل از التهاب پانکراس کمک می‌کنند. در صورتی که مصرف داروی مسکن باعث تسکین درد شما نشده باشد می‌توانید به سراغ یوگا و ورزش‌های مخصوص آرام سازی بدن از قبیل نفس عمیق کشیدن و مدیتیشن بروید. این روش‌ها بر روی حرکات آرام و حساب شده تمرکز دارند و به تسکین درد شما کمک خواهند کرد. در یک تحقیق نشان داده شده است که طب سوزنی می‌‌تواند در افراد مبتلا به پانکراتیت باعث تسکین موقت درد شود. اگرچه به تحقیقات بیشتری نیاز داریم برخی از محققان پیشنهاد می‌کنند که مصرف مکمل آنتی اکسیدان می‌تواند باعث تسکین درد ناشی از التهاب پانکراس شود.

درد پانکراس  


درد حاصل از التهاب پانکراس ممکن است چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد. در موارد حاد ممکن است درد حاصل از پانکراتیت مزمن دائمی شود. این احتمال وجود دارد که در پس از غذا خوردن و سپس دراز کشیدن افزایش پیدا کند. سعی کنید پس از غذا خوردن کمی بنشینید یا به سمت جلو خم شوید تا احساس بهتری داشته باشید. برخی از فعالیت‌های ورزشی از قبیل یوگا و مدیتیشن و طب سوزنی می‌تواند باعث کاهش درد حاصل از پانکراتیت شوند. شما می‌توانید به منظور تسکین درد از داروهای مسکن یا آنتی بیوتیک استفاده کنید. انجام عمل جراحی آخرین راه حل برای درمان پانکراتیت است اما تحقیقات نشان داده که انجام عمل جراحی در ابتدای شروع درمان می‌تواند به تسکین درد کمک کند.

پیشگیری از پانکراتیت 


گاهی اوقات با توجه به علت بروز پانکراتیت ممکن است نتوانید از بروز التهاب پانکراس جلوگیری کنید با این حال رعایت کردن برخی موارد از قبیل ترک کردن سیگار، حفظ تناسب اندام و رژیم غذایی متعادل می‌تواند کمک کننده باشد. مصرف غذاهای سرشار از فیبر و اجتناب از مصرف قند می‌‌تواند از تشکیل سنگ صفرا که یکی از دلایل اصلی پانکراتیت حاد است جلوگیری نماید.