دسته‌ها
مقالات

درمان بیماری سیروز کبد با دارو، رژیم غذایی و عمل پیوند کبد

 سیروز کبدی به ایجاد بافت اسکار شدید و عملکرد نامناسب کبد گفته می‌شود که در مراحل نهایی بیماری مزمن کبدی دیده می‌‌شود. در اکثر موارد این اختلال به علت قرار گرفتن در معرض عوامل سمی از قبیل عفونت ویروسی به مدت طولانی ایجاد می‌شود. هدف از درمان این اختلال کنترل علائم و نشانه‌ها و عوارض حاصل از آن و جلوگیری از بدتر شدن بیماری است.

 سیروز کبدی چگونه به وجود می‌آید؟


 کبد در قسمت فوقانی سمت راست شکم و زیر دنده‌ها قرار گرفته است که وظیفه تعداد زیادی از عملکردهای بدن را بر عهده دارد که برخی از آنها به شرح زیر می‌باشند:

  • تولید صفرا که به بدن برای جذب چربی‌های موجود در لبنیات، کلسترول و ویتامین  A, D, E, K  کمک می‌کند.
  • ذخیره قند و ویتامین‌ها برای استفاده از آنها در آینده
  • پاک سازی خون با حذف مواد سمی از قبیل الکل و باکتری‌ها از سیستم بدن
  • تولید پروتئین‌های لخته کننده خون

 کبد یک اندام بسیار سفت است و به طور طبیعی می‌تواند به بازسازی و ترمیم سلول‌های آسیب دیده بپردازد. سیروز کبدی زمانی به وجود می‌‌آید که عواملی که باعث آسیب رساندن به کبد می‌‌شوند از قبیل الکل یا عفونت‌های مزمن ویروسی به مدت طولانی وجود داشته باشند. در صورتی که این امر رخ دهد کبد دچار آسیب دیدگی خواهد شد و در این شرایط نمی‌‌تواند به طور صحیح و وظیفه خود را انجام دهد و در نهایت این وضعیت باعث بروز سیروز کبدی خواهد شد. سیروز باعث می‌شود که کبد سفت و چروکیده شود که این امر باعث می‌‌شود خون غنی از مواد مغذی نتواند از شریان اصلی وارد کبد شود. این شریان خون را از اندام‌های دستگاه گوارش به کبد منتقل می‌کند در نهایت این وضعیت باعث بروز یک اختلال می‌‌شود که پر فشاری شریان کبد نام دارد و فشار خون داخل این شریان افزایش پیدا می‌‌کند. متاسفانه پر فشاری شریان کبد باعث بروز واریس مری می‌شود که احتمال پارگی و خونریزی کردن از آن وجود دارد.

 علل شایع سیروز کبدی چیست؟


 در ایالات متحده آمریکا شایع ترین علل بروز سیروز کبدی ابتلا به عفونت حاصل از ویروس عامل هپاتیت سی و سوء مصرف مشروبات الکلی است. چاقی و اضافه وزن نیز یکی دیگر از دلایل بروز سیروز کبدی محسوب می‌شود که البته به اندازه هپاتیت سی و سوء مصرف مشروبات الکلی شایع نیست. چاقی نمی‌تواند به خودی خود یک فاکتور خطر باشد مگر آنکه در کنار هپاتیت سی و سوء مصرف الکل قرار بگیرد. ابتلا به هپاتیت سی از طریق روابط جنسی محافظت نشده یا تماس با خون عفونی یا محصولات خونی به وجود خواهد آمد. احتمال ابتلا به هپاتیت سی به دنبال تماس با سرنگ آلوده به خون عفونی از قبیل تاتو، پیرسینگ، تزریق وریدی دارو یا استفاده از سوزن مشترک وجود دارد. هپاتیت سی به ندرت در ایالات متحده آمریکا به علت انتقال خون به فرد گیرنده خون منتقل می‌‌شود زیرا قوانین و استانداردهای سختگیرانه ای در این خصوص وجود دارد.

 سایر علل احتمالی ابتلا به سیروز کبدی به شرح زیر می‌باشند:

  • ابتلا به هپاتیت سی می‌تواند باعث التهاب کبد و آسیب دیدگی آن و در نهایت بروز سیروز کبدی شود.
  • ابتلا به هپاتیت دی می‌تواند باعث بروز سیروز کبدی شود و معمولاً در افرادی که قبلا دچار هپاتیت B بوده ‌اند دیده خواهد شد.
  • هپاتیت خود ایمنی می‌توانند یک دلیل ژنتیکی داشته باشد. حدود ۷۰ درصد از افرادی که دچار هپاتیت خود ایمنی هستند را جامعه زنان تشکیل می‌دهد.
  • آسیب دیدگی کیسه صفرا که وظیفه ترشح صفرا را بر عهده دارد می‌تواند یکی دیگر از دلایل بروز سیروز کبدی باشد. یک نمونه از این اختلال سیروز اولیه صفراوی است.
  • برخی از اختلالاتی که بر روی توانایی بدن برای پردازش آهن و مس تاثیر می‌گذارند از قبیل بیماری ویلسون و هموکروماتوزیس در بروز سیروز کبدی نقش دارند.
  • مصرف برخی داروها از قبیل داروهایی که برای تهیه آن‌ها نیازی به نسخه پزشک ندارید مانند استامینوفن، برخی از انواع آنتی بیوتیک‌ها و برخی از داروهای ضد افسردگی می‌توانند باعث بروز سیروز کبدی شوند.

 علائم و نشانه‌های سیروز کبدی چیست؟


علائم و نشانه_های سیروز کبدی چیست؟-min

علائم و نشانه‌های سیروز کبدی به این علت به وجود می‌‌آید که کبد نمی‌‌تواند به پاکسازی خون و تجزیه مواد سمی‌، تولید پروتئین‌های انعقادی و کمک به جذب چربی و ویتامین‌های محلول در چربی نماید. معمولاً سیروز کبدی هیچ گونه علامتی ندارد تا این که بیماری پیشرفت کند. برخی از علائم و نشانه‌های سیروز کبدی به شرح زیر می‌باشند:

  • کاهش اشتها
  • خونریزی از بینی
  • زرد شدن رنگ پوست
  • به وجود آمدن عروق عنکبوتی شکل زیر سطح پوست
  • کاهش وزن
  • آنورکسی
  • خارش پوست
  • ضعف

 علائم و نشانه‌های بسیار جدی آن عبارتند از:

  • احساس گیجی و ناتوانی در درست فکر کردن
  • تورم شکمی‌
  • تورم پاها
  • رشد سینه‌ها در مردان
  • ناتوانی جنسی

 عوارض سیروز کبدی چیست؟


 در صورتی که خون نتواند وارد کبد شود تلاش می‌کند که از سایر عروق از قبیل عروق مری استفاده نماید که این وضعیت باعث بروز واریس مری خواهد شد. از آنجایی که این عروق به نحوی ساخته نشده است که بتوانند فشار خون بالا را تحمل کنند به علت افزایش فشار خون شروع به بزرگ شدن و برجسته شدن در برخی نقاط خواهند کرد. سایر عوارض سیروز کبدی به شرح زیر می‌باشند:

  • کبودی به علت کاهش تعداد پلاکت خون یا لخته شدن نامناسب خون
  • خونریزی به علت کاهش پروتئین‌های انعقادی
  • حساسیت به برخی داروها از قبیل داروهایی که توسط کبد تجزیه می‌‌شوند
  • نارسایی کلیوی
  • سرطان کبد
  • دیابت نوع ۲ و مقاومت به انسولین
  • انسفالوپاتی هپاتیتی که به علت تاثیرات سموم خون بر مغز اغلب اشتباه گرفته می‌شود
  • تشکیل سنگ صفرا که به علت اختلال در تولید صفرا به وجود می‌‌آید و باعث سفت شدن صفرا و تشکیل سنگ صفرا می‌شود
  • واریس مری
  • بزرگ شدن طحال
  • ادم و آب آوردن شکم

سیروز کبدی چگونه تشخیص داده می‌شود؟


 پزشک برای تشخیص سیروز کبدی به انجام معاینه جسمانی و بررسی سابقه پزشکی شما می‌پردازد پزشک به طور کامل سابقه پزشکی شما را ارزیابی می‌کند و به بررسی مواردی از قبیل سوء مصرف مشروبات الکلی به مدت طولانی، ابتلا به هپاتیت سی، سابقه خانوادگی بیماری‌های خود ایمنی یا سایر فاکتورهای خطر می‌پردازد. انجام معاینه جسمانی می‌تواند موارد زیر را نشان دهد:

  • رنگ پریدگی و زرد بودن رنگ چشم
  • قرمز بودن کف دست
  • لرزش دست
  • بزرگ شدن کبد یا طحال
  • کوچک شدن بیضه‌ها
  • رشد سینه و بزرگ شدن آن در آقایان
  • کاهش هوشیاری

 انجام برخی آزمایشات می‌‌تواند نشان دهد که چگونه کبد آسیب دیده است. برخی از تست‌هایی که برای ارزیابی سیروز کبدی به کار می‌روند به شرح زیر می‌باشند:

  • شمارش کامل سلول‌های خونی که وجود کم خونی را نشان می‌دهد
  • تست انعقاد خون برای بررسی سرعت لخته شدن خون
  • تست آلبومین برای بررسی مقدار پروتئین تولید شده توسط کبد
  • تست مخصوص عملکرد کبد
  • غربالگری سرطان کبد

 سایر تست‌هایی که برای ارزیابی کبد مورد استفاده قرار می‌گیرند به شرح زیر می‌باشند:

  • اندوسکوپی برای مشاهده واریسی شدن مری
  • اسکن اولتراسوند از کبد
  • ام آر آی شکمی‌
  • سی تی اسکن شکم
  • نمونه برداری از کبد برای تشخیص قطعی سیروز کبدی

 سیروز کبدی چگونه درمان می‌شود؟


 درمان سیروز کبدی بر اساس علل بروز آن و میزان پیشرفت بیماری تعیین می‌شود. اصلاح سبک زندگی می‌تواند از بدتر شدن سیروز کبدی جلوگیری کند و ریسک بروز سایر مشکلات مربوط به سلامت را در آینده کاهش دهد.

 اصلاح سبک زندگی

 شما می‌توانید با انجام دادن کارهای زیادی به سلامت خود کمک کنید و ریسک بروز مشکلات بیشتر را به حداقل برسانید. این موارد به شرح زیر می‌باشد:

  • اجتناب از مصرف مشروبات الکلی در مواردی که بیماری کبد شما به مصرف الکل ارتباط دارد.
  • کاهش وزن در مواردی که شما چاق هستید یا اضافه وزن دارید.
  • ورزش کردن به طور منظم باعث کاهش مواد زائد عضلات می‌شود.
  • رعایت بهداشت باعث کاهش ریسک بروز عفونت خواهد شد.
  • با پزشک خود در خصوص واکسیناسیون صحبت کنید به عنوان مثال واکسن آنفولانزا در طول سال یا واکسن‌های مخصوص مسافرت را تزریق کنید.
  • اگر از داروهایی استفاده می‌کنید که تهیه آنها نیاز به تجویز پزشک ندارد حتما به پزشک خود اطلاع دهید زیرا سیروز کبدی می‌تواند بر روی عملکرد برخی داروها تاثیر بگذارد.

 اصلاح رژیم غذایی

اصلاح رژیم غذایی

 سوء تغذیه یکی از مشکلات شایع در افراد مبتلا به سیروز کبدی است به همین دلیل شما باید سعی کنید رژیم غذایی مناسبی داشته باشید و همه مواد مغذی مورد نیاز خود را دریافت کنید. کاهش میزان نمک دریافتی می‌تواند ریسک بروز تورم را در پاها و شکم ناشی از تجمع مایع کاهش دهد. آسیب دیدگی کبد به این معنا است که نمی‌تواند به ذخیره گلیکوژن بپردازد و انرژی لازم را در اختیار شما قرار دهد. در صورتی که این اتفاق رخ دهد و در آن از بافت عضلانی خود برای تولید انرژی بین وعده‌های غذایی استفاده می‌کنند که این امر باعث ضعیف شدن و تحلیل رفتگی عضلات خواهد شد. بروز این وضعیت به این معنا است که شما به پروتئین و کالری بیشتری در رژیم غذایی خود نیاز خواهید داشت. خوردن میان وعده‌های سالم می‌تواند پروتئین و کالری مورد نیاز شما را تامین کند بهتر است به جای یک تا دو وعده غذایی سنگین ۳ تا ۴ وعده غذای سبک بخورید.

 دارو درمانی

 نیاز به مصرف دارو بر اساس علل اصلی آسیب دیدگی کبد تعیین می‌شود به عنوان مثال اگر شما دچار هپاتیت ویروسی هستید مصرف داروهای ضد ویروس برای شما تجویز خواهد شد.

 تسکین علائم و نشانه‌های سیروز کبدی

 درمان سیروز کبدی برای تسکین علائم و نشانه‌های این اختلال به شرح زیر می‌باشد:

  • کاهش میزان نمک مصرفی و مصرف داروهای ادرارآور به منظور کاهش مایعات بدن
  • مصرف برخی داروها با هدف کاهش فشار خون در شریان منتهی به کبد که خون را به کبد ارسال می‌کند
  • استفاده از پماد برای کاهش خارش پوست

 کنترل عوارض سیروز کبدی

 اگر شما در هنگام استفراغ کردن شاهد خون هستید یا در مدفوع شما خون وجود دارد مری که وظیفه ارسال مواد غذایی از گلو به معده را بر عهده دارد دچار تورم شده و خون از آن نشت می‌‌کند که به این وضعیت واریس مری گفته می‌‌شود. در صورتی که شما دچار واریس مری شده باشید به درمان و توجه فوری پزشکی نیاز خواهید داشت به همین دلیل باید فوراً به پزشک مراجعه کنید. از اندوسکوپی برای تشخیص واریس مری استفاده می‌‌شود می‌‌توان از روش‌های درمانی مختلفی برای جلوگیری از خونریزی و کاهش میزان تورم استفاده کرد. پزشک برای کاهش ریسک خونریزی به شما یک نوع دارو می‌دهد که بتا بلاکر نام دارد از قبیل پروپرانولول یا کارودیلول.

 درمان آب آوردن شکم و ورم پا

 تجمع مایع اطراف شکم و پاها و مچ پا یکی از عوارض شایع سیروز کبدی پیشرفته است. درمان اصلی این اختلال شامل قطع مصرف نمک در رژیم غذایی و مصرف داروهای ادرارآور از قبیل فروزماید یا اسپیرونولاکتون است. در صورتی که مایع اطراف شکم شما عفونی شود شما به مصرف آنتی‌ بیوتیک نیاز خواهید داشت. در موارد شدید ممکن است تخلیه مایع از اطراف شکم ضروری باشد.

 درمان انسفالوپاتی

 گاهی اوقات افرادی که سیروز کبدی دارند دچار مشکلاتی در عملکرد مغز خود خواهند شد و علایم و نشانه‌هایی از قبیل گیجی، خواب آلودگی و مشکلات مربوط به تمرکز کردن را تجربه خواهند کرد. این امر به علت ناکارآمدی کبد در دفع صحیح سموم رخ می‌دهد. درمان اصلی این اختلال مصرف شربت لاکتولوز است که به عنوان یک ملین عمل می‌‌کند و باعث دفع مواد سمی جمع شده درون بدن خواهد شد. در موارد حاد می‌‌توان به کمک یک نوع آنتی بیوتیک که ریفاکسیمین نام دارد به درمان این مشکل پرداخت.

 درمان خونریزی

 سیروز کبدی می‌تواند بر روی توانایی کبد برای تولید پروتئین‌های انعقادی تاثیر گذار است و در صورتی که جایی از بدن شما دچار بریدگی شود در معرض خطر خونریزی سنگین قرار بگیرید. در موارد اورژانسی مصرف ویتامین K و دریافت محصولات خونی که پلاسما نام دارد به درمان خونریزی کمک خواهد کرد و شما باید محل بریدگی را فشار دهید تا خونریزی قطع شود. قبل از انجام هر گونه عمل جراحی حتی ترمیم دندان باید با پزشک خود در این رابطه مشورت کنید.

 پیوند کبد

 در صورتی که آسیب دیدگی کبد بسیار شدید باشد کبد نمی‌‌تواند به طور صحیح فعالیت خود را انجام دهد که در این شرایط تنها راه حل موجود پیوند کبد خواهد بود. پیوند کبد یک عمل جراحی بسیار حساس است که پزشک کبد بیمار و آسیب دیده شما را خارج می‌کند و کبد سالم فرد دهنده را جایگزین آن خواهد کرد. به احتمال زیاد شما باید به مدت طولانی در صف پیوند کبد قرار بگیرد زیرا تعداد افراد دریافت کننده پیوند کبد بیشتر از افراد دهنده آن است. اگر شما همچنان از مقادیر بسیار زیادی مشروبات الکلی استفاده می‌‌کنید نمی‌‌توانید متقاضی پیوند کبد باشید.

 سیروز کبدی و دیابت


 اگر شما دیابت دارید و دیابت شما از نوع ۲ است و دچار سیروز کبدی نیز هستید دیابت شما بدتر خواهد شد زیرا سیروز کبدی باعث می‌شود که مقاومت شما به انسولین افزایش پیدا کند. انسولین یک نوع هورمون است که توسط بدن و با هدف کنترل سطح قند خون تولید می‌شود. در صورتی که این امر رخ دهد شما باید با پزشک خود مشورت کنید.

 چگونه می‌توان از بروز سیروز کبدی پیشگیری کرد؟


 استفاده از کاندوم برای انجام روابط جنسی باعث می‌شود که ریسک بروز هپاتیت نوع B و C کاهش پیدا کند. پزشک به نوزادان و بزرگسالانی که در معرض خطر هپاتیت B قرار دارند انجام واکسیناسیون را توصیه می‌کند. ترک کردن مشروبات الکلی، داشتن رژیم غذایی متعادل و ورزش کردن به اندازه کافی می‌‌تواند از بروز سیروز کبدی جلوگیری کند یا پیشرفت آن را کاهش دهد. سازمان جهانی بهداشت در گزارشی اعلام کرده است که فقط ۲۰ تا ۳۰ درصد از افرادی که دچار هپاتیت B هستند به سیروز کبدی یا سرطان کبد مبتلا می‌شوند. پزشکان می‌‌گویند که ۵ تا ۲۰ درصد از افرادی که دچار هپاتیت C هستند طی مدت ۲۰ تا ۳۰ سال آینده دچار سیروز کبدی خواهند شد.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *