دسته‌ها
مقالات

درمان پانکراتیت حاد و مزمن با دارو، جراحی و رژیم غذایی

پانکراتیت اختلالی است که از آن تحت عنوان التهاب پانکراس یاد می‌شود. پانکراس از پشت معده و در نزدیکی روده کوچک قرار گرفته است و به تولید آنزیم‌هایی می‌پردازد که به هضم غذا کمک می‌‌کند و باعث تنظیم قند خون می‌شوند. التهاب پانکراس می‌تواند به سرعت خود را نشان دهد و درمان شود یا آنکه به یک اختلال مزمن تبدیل گردد. فرایند درمان این اختلال به مزمن یا حاد بودن التهاب پانکراس بستگی دارد. اگر تصور می‌کنید که دچار التهاب پانکراس هستید و به ویژه اگر دچار درد مداوم در ناحیه شکم هستید بهتر است هر چه زودتر به پزشک مراجعه نمایید. شما می‌توانید با دنبال کردن برخی مراحل به تسریع فرایند درمان خود کمک کنید و از بروز التهاب پانکراس جلوگیری نمایید.

انواع پانکراتیت 


انواع پانکراتیتپانکراتیت به صورت مزمن یا حاد به وجود می‌آید. مرگ بافت ناشی از التهاب پانکراس می‌تواند در موارد التهاب شدید پانکراس ایجاد شود. درمان هر مورد از این اختلال به شدت علائم و نشانه‌های آن بستگی دارد.

پانکراتیت حاد

پانکراتیت حاد یکی از دلایل اصلی مراجعه افراد به بیمارستان به علت مشکلات دستگاه گوارش است. پانکراتیت حاد معمولاً به صورت ناگهانی شروع می‌شود و التهاب اغلب طی مدت چند روز پس از شروع درمان از بین می‌رود اما در برخی موارد بیمار به بستری شدن در بیمارستان نیاز خواهد داشت. التهاب حاد پانکراس در میان بزرگسالان شایع ‌تر از کودکان است. سنگ صفرا یکی از دلایل اصلی التهاب پانکراس حاد در میان بزرگسالان است. این اختلال می‌تواند به پانکراتیت مزمن ختم می‌شود به ویژه اگر شما سیگاری هستید یا به طور مداوم از مشروبات الکلی استفاده می‌کنید.

پانکراتیت مزمن

پانکراتیت مزمن به التهاب پانکراس گفته می‌‌شود که به طور مداوم عود می‌کند یا مدت زیادی طول می‌کشد تا درمان گردد. افرادی که دچار این اختلال هستند پانکراس آنها دچار آسیب دیدگی دائمی شده است و با مشکلات دیگری مواجه هستند. بافت اسکار به دنبال التهاب مداوم پانکراس به وجود خواهد آمد. پانکراتیت می‌تواند باعث آسیب رساندن به سلول‌هایی شود که وظیفه تولید انسولین را بر عهده دارند. انسولین هورمونی است که توسط پانکراس و با هدف تنظیم سطح قند خون ترشح می‌شود. آسیب دیدگی سلول‌های تولید کننده انسولین باعث می‌‌شود که حدود ۴۵ درصد از افراد مبتلا به پانکراتیت مزمن دچار دیابت شوند. مصرف مشروبات الکلی به مدت طولانی باعث بروز التهاب مزمن پانکراس در ۷۰ درصد از بزرگسالان خواهد شد. بیماری‌های خود ایمنی و بیماری‌های ژنتیکی از قبیل کیست فیبروزی می‌تواند در برخی از بیماران باعث بروز پانکراتیت مزمن شود.

مرگ بافت پانکراس به علت التهاب 

در موارد شدید پانکراتیت حاد می‌‌تواند باعث پانکراتیت نکروز کننده تبدیل شود یعنی مرگ سلول‌های پانکراس به علت بیماری را به دنبال داشته باشد که این امر در حدود دو درصد از مواردی که فرد دچار پانکراتیت حاد است و به ویژه در صورتی که التهاب پانکراس درمان نشود رخ می‌دهد. التهاب ناشی از پانکراتیت باعث می‌شود که آنزیم‌های هضم کننده غذا وارد پانکراس شوند که این امر منجر به آسیب رساندن به بافت پانکراس و مرگ آنها خواهد شد. پزشک برای تشخیص این اختلال درخواست انجام سونوگرافی از شکم و یا سی تی اسکن را خواهد داد. در صورتی که شما دچار این اختلال باشید پزشک یک نمونه از بافت مرده پانکراس را بر می‌دارد تا از عفونی شدن آن اطمینان حاصل کند. در صورتی که شما دچار عفونت شده باشید به احتمال زیاد به مصرف آنتی بیوتیک نیاز خواهید داشت و حتی ممکن است تخلیه بافت‌های مرده ضروری باشد. عفونت حاصل از مرگ بافت پانکراس باعث می‌شود ریسک مرگ و میر به علت این بیماری افزایش پیدا کند به همین دلیل درمان هر چه سریع تر ضروری می‌باشد.

علل بروز پانکراتیت چیست؟  


پانکراتیت مزمن و حاد دلایل مشترک زیادی دارند که برخی از آنها عبارتند از:

  • سنگ صفرا
  • مصرف برخی داروها
  • سرطان پانکراس
  • جراحی شکم
  • بروز عفونت
  • کیست فیبروزی
  • آسیب دیدگی شکم

بالا بودن سطح کلسیم یا تری گلیسیرید در خون که یک نوع چربی است باعث می‌شود شما دچار پانکراتیت مزمن می‌شوید. سنگ صفرا شایع ‌ترین علت بروز پانکراتیت حاد است. سنگ صفرا معمولاً کوچک است و به صورت جامد وجود دارد که درون صفرا مایعی که به هضم غذا کمک می‌‌کند تشکیل خواهد شد. در صورتی که سنگ صفرا بزرگ باشد می‌تواند در مجرای پانکراس گیر بیافتد و از تخلیه مایع صفرا به درون روده کوچک جلوگیری نماید. کیسه صفرا آنزیم‌های مخصوص هضم غذا را از پانکراس حمل می‌کند. کیسه صفرا وظیفه حمل صفرا یا سایر مواد را از کبد و صفرا بر عهده دارد. گیر افتادن سنگ صفرا در این فضا باعث تجمع مواد اضافه می‌شود و منجر به بروز التهاب کیسه صفرا و پانکراس خواهد شد.

فاکتورهای خطر در بروز پانکراتیت چیست؟  


فاکتورهای خطر در بروز پانکراتیت متعدد هستند و برخی از آنها به شرح زیر می‌باشند:

  • چاقی
  • سیگار کشیدن
  • عوامل ژنتیکی

ریسک بروز پانکراتیت در میان مردان بیشتر از زنان است. ترکیبی از فاکتورهای خطر از قبیل سیگار کشیدن و داشتن سابقه خانوادگی باعث می‌شود که ریسک ابتلا به التهاب پانکراس افزایش پیدا کند. سیگار کشیدن نیز ریسک بروز پانکراتیت حاد و تبدیل شدن آن به پانکراتیت مزمن را افزایش خواهد داد.

علائم و نشانه‌های پانکراتیت چیست؟ 


علائم و نشانه‌های پانکراتیت چیست

اکثر افرادی که دچار پانکراتیت مزمن یا حاد هستند اولین علامتی که تجربه می‌کنند احساس درد در قسمت فوقانی و میانی سمت چپ شکم خود است. برخی از افرادی که دچار پانکراتیت مزمن هستند در عکس برداری تشخیصی وجود التهاب در آنها نشان داده می‌شود در غیر این صورت ممکن است هیچ گونه علائمی نداشته باشند. سایر علائم و نشانه‌های پانکراتیت می‌تواند به شرح زیر باشد:

  • درد شدیدی که در بالا تنه احساس می‌شود و با درگیر شدن کمر از یک الگوی طناب مانند پیروی می‌کند.
  • سوء هاضمه
  • تهوع یا استفراغ
  • حساسیت شکمی‌
  • کاهش بی دلیل وزن
  • نفخ شکم و تورم آن
  • سکسکه
  • تب

افرادی که دچار پانکراتیت مزمن هستند مدفوع آنها چرب است که بوی بدی هم دارد و این اختلال می‌تواند نشانه جذب نامناسب باشد یعنی بدن شما نمی‌تواند به خوبی به جذب همه مواد مغذی مورد نیاز خود بپردازد زیرا پانکراس به اندازه کافی به تولید آنزیم‌هایی نمی‌پردازد که به هضم غذا کمک کنند.

عوارض پانکراتیت چیست؟  


برخی از افراد دچار عوارض حاصل از پانکراتیت می‌شوند. این عوارض نادر هستند اما احتمال بروز آنها در افراد مبتلا به التهاب پانکراس وجود دارد و برخی از آنها به شرح زیر می‌باشند:

  • آسیب دیدگی کلیه
  • سرطان پانکراس
  • دیابت
  • سوء تغذیه
  • عفونت پانکراس

 پانکراتیت مزمن باعث می‌شود ریسک بروز مشکلات تنفسی افزایش پیدا کند این اختلال همچنین باعث تشکیل کیست کاذب می‌شود و تشکیل کیست به تجمع بافت و سایر مواد زائد درون پانکراس ارتباط دارد و معمولاً به صورت خود به خود برطرف می‌شود اما در صورتی که دچار پارگی شود می‌تواند باعث بروز عفونت و خونریزی شده و اگر درمان نشود منجر به مرگ بیمار خواهد شد.

پانکراتیت چگونه تشخیص داده می‌شود؟  


پزشک برای تشخیص التهاب پانکراس از آزمایش خون و عکس برداری استفاده خواهد کرد. در صورتی که شما دچار التهاب مزمن پانکراس باشید درد شدید شکمی خواهید داشت و در آزمایش خون شما افزایش قابل توجه سطح آنزیم‌های پانکراس مشاهده خواهد شد. انجام اسکن ام ‌آر آی و سونوگرافی یا سی تی اسکن می‌تواند اطلاعاتی را در خصوص ساختار پانکراس علائم و نشانه‌های التهاب و ساختار کیسه صفرا نشان دهد. انجام آزمایش مدفوع می‌تواند چرب بودن غیرعادی مدفوع را نشان دهد.

 تست عملکرد پانکراس 

تست عملکرد پانکراس که از آن تحت عنوان تست تحریک سکرتین یاد می‌شود نشان می‌دهد که آیا پانکراس به طور طبیعی به این هورمون پاسخ می‌دهد یا خیر. سکرتین یک نوع هورمون است که باعث می‌‌شود پانکراس به آزاد سازی مایعی بپردازد که به هضم غذا کمک می‌کند. در هنگام انجام این تست پزشکی یک لوله را از طریق بینی یا گلوی شما وارد می‌‌کند و آن را به درون روده کوچک می‌‌فرستد سپس سکرتین را به درون رگ شما تزریق می‌‌نماید و نمونه مایع را از طریق لوله جمع آوری خواهد کرد. پزشک نمونه تهیه شده را با آزمایشگاه ارسال می‌کند تا وجود التهاب پانکراس و سایر مشکلاتی که بر روی پانکراس تاثیر می‌گذارند تشخیص داده شود. شما می‌توانید برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص نحوه آماده شدن برای انجام این تست با پزشک خود مشورت کنید.

پانکراتیت چگونه درمان می‌شود؟  


درمان پانکراتیت مزمن یا حاد معمولاً در بیمارستان انجام می‌‌شود. پانکراس یک بخش مهم در فرآیند هضم مواد غذایی از هنگامی ‌که بیمار می‌شود به استراحت نیاز دارد تا بهبود پیدا کند به همین دلیل شما مواد غذایی و مایعات مورد نیاز خود را به صورت وریدی یا از طریق لوله تغذیه که از بینی به معده متصل شده است دریافت خواهید کرد که به این لوله، لوله تغذیه بینی به معده گفته می‌شود. مصرف برخی داروها به کنترل درد کمک خواهد کرد. در صورتی که پانکراس نتواند به صورت خود به خود به اندازه کافی به تولید آنزیم‌های مخصوص هضم غذا بپردازد شما به دریافت آنزیم مصنوعی نیاز خواهید داشت. شروع مجدد رژیم غذایی و غذا خوردن از طریق دهان به شرایط شما بستگی دارد. برخی از افراد پس از چند روز احساس بهبودی خوانند کرد و برخی دیگر به یک تا دو هفته زمان نیاز دارند تا به اندازه کافی بهبود پیدا کنند.

انجام عمل جراحی  

در صورتی که سایر روش‌های موجود کمکی به بهبود شما نکند به انجام عمل جراحی نیاز خواهید داشت. در صورتی که پزشک وجود سنگ صفرا را تشخیص دهد انجام عمل جراحی به خارج کردن سنگ صفرا کمک خواهد کرد. عمل جراحی همچنین به خارج کردن قسمت‌های بیمار پانکراس نیز کمک می‌کند.

رژیم غذایی مخصوص  

رژیم غذایی مخصوص پانکراتیت

رژیم غذایی سالم و کم چربی نقش مهمی را در بهبود افراد مبتلا به پانکراس ایفا می‌کند. افرادی که دچار پانکراتیت مزمن هستند باید به مقدار چربی مصرفی خود توجه کنند زیرا عملکرد پانکراس آنها مختل شده است. این بیماران باید میزان مصرف مواد غذایی زیر را کاهش دهند:

  • گوشت قرمز
  • غذاهای سرخ شده
  • لبنیات پرچرب
  • دسرهای شیرین
  • نوشیدنی‌های شیرین
  • کافئین

اگر شما دچار التهاب پانکراس هستید بهتر است در طول روز چندین وعده غذایی کوچک بخورید و از خوردن وعده‌های سنگین خودداری کنید تا فشار کمتری به دستگاه گوارش شما وارد شود. از غذاهای استفاده کنید که سرشار از پروتئین و آنتی اکسیدان هستند و به مقدار کافی آب بخورید تا دچار کم آبی نشوید. پزشک به شما مکمل ویتامین می‌دهد تا همه مواد مغذی مورد نیاز خود را دریافت کنید.

اصلاح سبک زندگی  

ترک کردن سیگار باعث می‌شود که شما به سرعت و به طور کامل بهبود پیدا کنید. در صورتی که شما به کمک نیاز دارید با پزشک خود در خصوص ترک کردن سیگار صحبت کنید. تناسب اندام باعث می‌شود که از تشکیل سنگ صفرا جلوگیری شود چرا که سنگ صفرا اولین دلیل بروز التهاب پانکراس است. سعی کنید رژیم غذایی متعادلی داشته باشید و به اندازه کافی آب بخورید تا هرچه سریع‌ تر بهبود پیدا کنید و از انتخاب مجدد پانکراس جلوگیری کنید.

کنترل درد 

هنگامی ‌که شما در بیمارستان بستری می‌‌شوید پزشک به شما داروهای مسکن وریدی می‌دهد که این داروها به کاهش درد حاصل از التهاب پانکراس کمک می‌کنند. در صورتی که مصرف داروی مسکن باعث تسکین درد شما نشده باشد می‌توانید به سراغ یوگا و ورزش‌های مخصوص آرام سازی بدن از قبیل نفس عمیق کشیدن و مدیتیشن بروید. این روش‌ها بر روی حرکات آرام و حساب شده تمرکز دارند و به تسکین درد شما کمک خواهند کرد. در یک تحقیق نشان داده شده است که طب سوزنی می‌‌تواند در افراد مبتلا به پانکراتیت باعث تسکین موقت درد شود. اگرچه به تحقیقات بیشتری نیاز داریم برخی از محققان پیشنهاد می‌کنند که مصرف مکمل آنتی اکسیدان می‌تواند باعث تسکین درد ناشی از التهاب پانکراس شود.

درد پانکراس  


درد حاصل از التهاب پانکراس ممکن است چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد. در موارد حاد ممکن است درد حاصل از پانکراتیت مزمن دائمی شود. این احتمال وجود دارد که در پس از غذا خوردن و سپس دراز کشیدن افزایش پیدا کند. سعی کنید پس از غذا خوردن کمی بنشینید یا به سمت جلو خم شوید تا احساس بهتری داشته باشید. برخی از فعالیت‌های ورزشی از قبیل یوگا و مدیتیشن و طب سوزنی می‌تواند باعث کاهش درد حاصل از پانکراتیت شوند. شما می‌توانید به منظور تسکین درد از داروهای مسکن یا آنتی بیوتیک استفاده کنید. انجام عمل جراحی آخرین راه حل برای درمان پانکراتیت است اما تحقیقات نشان داده که انجام عمل جراحی در ابتدای شروع درمان می‌تواند به تسکین درد کمک کند.

پیشگیری از پانکراتیت 


گاهی اوقات با توجه به علت بروز پانکراتیت ممکن است نتوانید از بروز التهاب پانکراس جلوگیری کنید با این حال رعایت کردن برخی موارد از قبیل ترک کردن سیگار، حفظ تناسب اندام و رژیم غذایی متعادل می‌تواند کمک کننده باشد. مصرف غذاهای سرشار از فیبر و اجتناب از مصرف قند می‌‌تواند از تشکیل سنگ صفرا که یکی از دلایل اصلی پانکراتیت حاد است جلوگیری نماید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *